از «پایه» تا «قله»؛ راز قهرمانی آکادمی دوچرخه سواری فراز با مدل بومی سازی استعداد
اول آبان ماه 1404، شاهد پایان رقابتهای لیگ دوچرخه سواری کوهستان ایران در گرگان بودیم.
در حالی که در رده بزرگسالان، تیم مستر میت تنکابن به قهرمانی رسید، در رده حساس و آیندهساز جوانان، این تیم «آکادمی ملی فراز» بود که توانست جام قهرمانی لیگ را بالای سر ببرد. نکته شگفتانگیز این تیم، فلسفه حاکم بر آن است.
تیمی که بدون جذب حتی یک ستاره یا ورزشکار خارج از مجموعه و تنها با اتکا به استعدادهای پرورشیافته در دل آکادمی خود، به این موفقیت بزرگ دست یافته است.
برای بررسی این مدل منحصر به فرد، به سراغ «فراز شکری»، مدیر، مربی و کاپیتان تیم ملی ایران رفتیم که مستقیماً هدایت این جوانان را بر عهده داشته است.
جناب آقای شکری، تبریک صمیمانه ما را بابت قهرمانی تیم دوچرخه سواری آکادمی ملی فراز در لیگ کوهستان رده جوانان پذیرا باشید. آن هم در مرحله پایانی و نفسگیر در گرگان. حس شما از این قهرمانی چیست؟
فراز شکری: سلام عرض میکنم خدمت شما و همه علاقهمندان به دوچرخهسواری. بسیار خوشحالم. این قهرمانی برای ما طعم دیگری دارد. این فقط یک نتیجه ورزشی نیست؛ این اثبات یک تفکر و یک سیستم است. این قهرمانی، پاداش اعتماد به کار پایهای و علمی است. خوشحالم که بچهها مزد زحمات شبانهروزی خودشان را گرفتند و نشان دادند که راه درستی را انتخاب کردهایم.
نکتهای که تیم شما را از تمام تیمهای دیگر متمایز میکند، این است که شما هیچ ورزشکار «آماده» یا خارج از باشگاه آکادمی را جذب نکردهاید. تمام این تیم، از صفر و از ابتدای دوچرخهسواری، زیر نظر خود شما در آکادمی رشد کردهاند. این یک ریسک بزرگ در ورزش قهرمانی امروز نیست؟
فراز شکری: دقیقاً! فلسفه وجودی آکادمی ما همین است. ما یک گروه آموزشی-ورزشی هستیم. هدف ما از روز اول «توسعه دوچرخهسواری از مبتدی تا پیشرفته» بوده است، نه «خرید» قهرمان. ما نمیخواستیم یک تیم «مونتاژ شده» برای کسب نتیجه آنی باشیم. ما میخواستیم یک «کارخانه» استعدادیابی و پرورش باشیم. بله، این یک ریسک بزرگ است، چون در ورزش قهرمانی، معمولاً صبر وجود ندارد و همه دنبال نتیجه سریع هستند. اما ما تصمیم گرفتیم راه سختتر، اما اصولیتر را برویم.
این ورزشکاران سابقه عضویت یک تا سه ساله در آکادمی دارند. چطور ممکن است در این بازه زمانی نسبتاً کوتاه، یک ورزشکار را از سطح «پایه» به سطح «قهرمانی ایران» رساند؟ این فرآیند چطور طی میشود؟
فراز شکری: این دقیقاً همان جایی است که علم مربیگری، تجربه و تعهد وارد میشود. این بچهها وقتی به ما پیوستند، شاید رویایشان فقط دوچرخهسواری بود، نه لزوماً قهرمانی. ما در آکادمی فقط تمرین فنی دوچرخهسواری نمیدهیم. ما روی ذهنیت قهرمانی، تغذیه، روانشناسی ورزشی، ریکاوری علمی و اخلاق حرفهای کار میکنیم.
اینکه میگوییم «زیر نظر مستقیم» من بودهاند، یک شعار نیست. من به عنوان کسی که سالها کاپیتان تیم ملی بوده و در بالاترین سطوح مسابقه دادهام، سعی کردم تمام تجربیات شکست و پیروزیام را مستقیماً به آنها منتقل کنم. ما یک برنامه مدون بلندمدت داشتیم.
در سال اول روی اصول پایه و زیرساخت بدنی کار کردیم، در سال دوم وارد فاز رقابتیتر شدیم و در سال سوم، هدفگذاری ما کسب سکوهای کشوری بود. این قهرمانی، نتیجه یک اعتماد سهساله بین مربی و ورزشکار است.
شما در هر سه رده نوجوانان، جوانان و بزرگسالان فعالیت میکنید. امروز شاهد قهرمانی در رده جوانان بودیم. این سیستم در ردههای دیگر چطور عمل کرده است؟
فراز شکری: ما یک پلن استعدادی منحصر تعریف کردهایم. نوجوانان ما در حال حاضر در حال یادگیری اصول اولیه و آمادهسازی برای ورود به رده جوانان هستند. رده جوانان ما که امروز قهرمان شد، در واقع خروجی موفق همان رده نوجوانان دو سال پیش ماست.
در رده بزرگسالان هم ما ورزشکارانی داریم که دقیقاً از همین سیستم رشد کردهاند. آنها هم از پایه با ما بودهاند.
درست است که در لیگ امسال، تیم بسیار خوب «مستر میت تنکابن» در بزرگسالان قهرمان شد که به آنها هم تبریک میگویم، اما ورزشکاران بزرگسال ما هم رقابت بسیار خوبی داشتند و نشان دادند که آینده درخشانی دارند.
هدف ما این است که همین قهرمانان جوانان امروز، ستارههای بزرگسال فردای ما باشند. ما به معنای واقعی کلمه در حال ساختن نسل آینده دوچرخهسواری هستیم.
به عنوان کاپیتان تیم ملی دوچرخه سواری کوهستان، چقدر انتقال تجربه شخصی شما در این موفقیت دخیل بوده است؟ آیا مربیگری سختتر از دوران قهرمانی خودتان نیست؟
فراز شکری: به مراتب سختتر است! وقتی خودت ورزشکار هستی، فقط مسئول بدن و عملکرد خودت هستی. اما وقتی مربی هستی، مسئولیت رویاها، انگیزه، سلامت جسمی و روانی چندین جوان را بر عهده داری. فشار روانی بسیار بالاتری دارد.
تجربه شخصی من قطعاً کمک کرده است. من مسیر قهرمانی را با تمام فراز و نشیبهایش، مصدومیتها، شکستها و پیروزیها طی کردهام.
امروز وقتی یکی از ورزشکارانم در مسابقه دچار مشکل فنی میشود یا از لحاظ ذهنی کم میآورد، دقیقاً میدانم در ذهن او چه میگذرد. میتوانم به جای سرزنش، به او راهحل ارائه دهم. این انتقال تجربه مستقیم، شاید بزرگترین دارایی آکادمی ما باشد.
چالش اصلی ادامه دادن این راه (عدم جذب ستاره و اتکا به دوچرخه سواران پایه) چیست؟
فراز شکری: بزرگترین چالش «صبر» و «حمایت» است. در ورزش حرفهای، اگر یک فصل نتیجه نگیرید، ممکن است حمایتها قطع شود. ما با این مدل نشان دادیم که اگر صبر باشد، نتیجه بهتری هم حاصل میشود.
چالش دوم، «حفظ» همین استعدادهاست. طبیعتاً وقتی این جوانان به قهرمانی میرسند، تیمهای دیگر با پیشنهادهای مالی بهتر سراغشان میآیند.
ما در آکادمی سعی کردهایم به جای اتکای صرف به مسائل مالی، یک «خانواده» و یک «فرهنگ وفاداری» بسازیم. این بچهها فقط همتیمی نیستند، آنها با هم رشد کردهاند و موفقیت تیم را موفقیت خودشان میدانند.
و به عنوان سوال پایانی، هدف نهایی آکادمی ملی فراز چیست؟ آیا به همین قهرمانیها در لیگ داخلی قانع هستید؟
فراز شکری: هرگز. قهرمانی لیگ جوانان ایران، اولین ایستگاه ما بود. هدف ما ساختن ورزشکارانی در کلاس جهانی است.
ما میخواهیم ثابت کنیم که یک ورزشکار ایرانی میتواند از سطح پایه در داخل کشور و با مربی ایرانی، به سطوح اول قهرمانی آسیا و جهان برسد.
هدف ما فقط ساختن قهرمان نیست؛ هدف ما ساختن «انسانهای» قهرمان است. ورزشکارانی با دیسیپلین، با اخلاق و با دانش روز که بتوانند پرچم ایران را در میادین بینالمللی بالا ببرند. این قهرمانی به ما انگیزه داد که مسیرمان درست بوده و باید با قدرت بیشتری آن را ادامه دهیم.
آقای فراز شکری، بسیار از وقتی که در اختیار ما گذاشتید سپاسگزاریم و این موفقیت ارزشمند را مجدداً به شما و تیم پرتلاشتان تبریک میگوییم.
فراز شکری: من هم از شما و همه رسانهها که به ورزشهای پایه و به خصوص دوچرخهسواری کوهستان توجه میکنید، تشکر میکنم. این موفقیت متعلق به همه اعضای آکادمی و خانوادههای صبور آنهاست.